Είναι τα social media τελικά επιβλαβή; Οι αποδείξεις εδώ!

32

Τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι, περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού, χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης – και ξοδεύουμε κατά μέσο όρο δύο ώρες κάθε μέρα ανταλλάζοντας μηνύματα, likes, tweets και ενημερώνοντας τα “status” μας σε αυτές τις πλατφόρμες, σύμφωνα με ορισμένες εκθέσεις. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου μισό εκατομμύριο tweets και φωτογραφίες Snapchat ανά λεπτό!

Με τα κοινωνικά μέσα να διαδραματίζουν τόσο μεγάλο ρόλο στη ζωή μας, θα μπορούσαμε να θυσιάσουμε την ψυχική υγεία και την ευημερία μας καθώς και το χρόνο μας; Τι πραγματικά δείχνουν τα στοιχεία;

Δεδομένου ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι σχετικά καινούρια για εμάς, τα συμπεράσματα είναι περιορισμένα. Η έρευνα που έχει γίνει εξαρτάται κυρίως από την αυτο-αναφορά, η οποία μπορεί συχνά να είναι λανθασμένη και η πλειοψηφία των μελετών επικεντρώνεται μόνο στο Facebook. Ως εκ τούτου, αυτός είναι ένας ταχεία αναπτυσσόμενος τομέας έρευνας, και οι ενδείξεις αρχίζουν σιγά σιγά να εμφανίζονται.

Το BBC Future επανεξέτασε τα ευρήματα κάποιων από τις επιστημονικές έρευνες μέχρι στιγμής:

STRESS

Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να εκτονωθούν για τα πάντα, από την εξυπηρέτηση πελατών μέχρι την πολιτική, αλλά το μειονέκτημα είναι ότι η συμπεριφορά αυτή, συχνά μοιάζει με μια ατελείωτη ροή στρες. Το 2015, ερευνητές από το κέντρο Pew στην Ουάσιγκτον προσπάθησαν να αποδείξουν εάν τα κοινωνικά μέσα προκαλούν περισσότερο άγχος από ό,τι ανακούφιση.

Στην έρευνα συμμετείχαν 1.800 άτομα, με τις γυναίκες να αποδεικνύονται πιο αγχώδεις από τους άνδρες.

Το Twitter φάνηκε ότι ενήργησε ως μηχανισμός αντιμετώπισης – και όσο περισσότερες γυναίκες το χρησιμοποίησαν, τόσο λιγότερο στρες τόνισαν ότι είχαν. Ωστόσο, δε συνέβη το ίδιο και με τους άνδρες, για τους οποίους οι ερευνητές είπαν ότι είχαν μια πιο αποστασιοποιημένη σχέση με τα κοινωνικά μέσα. Συνολικά, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνδέεται με “μέτρια έως χαμηλότερα επίπεδα” άγχους.

Η παρουσία του κινητού επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα μιας συζήτησης, αναδεικνύουν μερικές μελέτες.

ΔΙΑΘΕΣΗ

Το 2014, ερευνητές στην Αυστρία διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες ανέφεραν λιγότερο καλή διάθεση μετά τη χρήση του Facebook για 20 λεπτά σε σύγκριση με εκείνους που πραγματοποίησαν απλή περιήγηση στο Διαδίκτυο. Η μελέτη πρότεινε ότι οι άνθρωποι αισθάνθηκαν με αυτόν τον τρόπο επειδή το είδαν ως χάσιμο χρόνου.

Μια καλή ή κακή διάθεση μπορεί επίσης να “μεταδοθεί” μεταξύ των ανθρώπων στα κοινωνικά μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, οι οποίοι αξιολόγησαν το συναισθηματικό περιεχόμενο σε πάνω από ένα δισεκατομμύριο ενημερώσεις κατάστασης από περισσότερους από 100 εκατομμύρια χρήστες του Facebook μεταξύ 2009 και 2012.

Επίσης, μια κακή καιρική κατάσταση αύξησε τον αριθμό των αρνητικών αναρτήσεων κατά 1% και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένα τέτοιο κακοδιάθετο post από κάποιον σε μια βροχερή πόλη επηρέασε άλλες 1,3 αρνητικές αναρτήσεις από φίλους που ζουν σε πόλεις με αίθριο καιρό. Τα καλύτερα νέα είναι ότι οι χαρούμενες αναρτήσεις θέσεις έχουν ισχυρότερη επιρροή. Έτσι, κάθε μία ενέπνευσε 1,75 πιο χαρούμενα post. Τώρα το αν αυτό το χαρούμενο post μεταφράζεται σε πραγματικό boost στη διάθεση, ωστόσο, παραμένει ασαφές.

ΑΓΧΟΣ & ΑΝΗΣΥΧΙΑ

Ερευνητές εξέτασαν το γενικότερο άγχος που προκαλείται από τα social media, που χαρακτηρίζεται από συναισθήματα ανησυχίας και δυσκολίας στον ύπνο και τη συγκέντρωση. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Computers and Human Behavior” διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν 7 ή περισσότερες πλατφόρμες κοινωνικών μέσων ήταν περισσότερο από 3  φορές πιο πιθανό, όπως οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν 0-2 πλατφόρμες για να εκδηλώσουν υψηλά επίπεδα άγχους.

Τούτου λεχθέντος, δεν είναι σαφές εάν και πώς τα κοινωνικά μέσα προκαλούν άγχος. Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Babes-Bolyai στη Ρουμανία επανεξέτασαν την υπάρχουσα έρευνα σχετικά με τη σχέση μεταξύ κοινωνικού άγχους και κοινωνικής δικτύωσης το 2016 και ανέφεραν ότι τα αποτελέσματα ήταν μεικτά. Καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι πρέπει να γίνουν περισσότερες έρευνες.

 

Τα κοινωνικά μέσα μιμούνται πολλά από τα οφέλη των παιχνιδιών και της διαδικασίας παιχνιδιού, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν ένα ελκυστικό δέλεαρ!

 

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Ενώ μερικές μελέτες έχουν βρει ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της κατάθλιψης και της χρήσης των social media, υπάρχει μια έρευνα, εν εξελίξει, για το πώς τα κοινωνικά μέσα μπορούν πραγματικά να αποτελέσουν μια δύναμη προς όφελος μας.

Δύο μελέτες που πραγματοποίηθηκαν σε περισσότερους από 700 φοιτητές διαπίστωσαν ότι τα συμπτώματα κατάθλιψης, όπως η χαμηλή διάθεση, το αίσθημα χαμηλής αυτοπεποίθησης και απελπισίας, συνδέονται με την ποιότητα των διαδικτυακών αλληλεπιδράσεων. Οι ερευνητές βρήκαν υψηλότερα επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων μεταξύ εκείνων που ανέφεραν ότι είχαν περισσότερες αρνητικές αλληλεπιδράσεις.

Μια παρόμοια μελέτη που διεξήχθη το 2016 και αφορούσε 1.700 άτομα βρήκε τριπλό κίνδυνο κατάθλιψης και άγχους στους ανθρώπους που χρησιμοποίησαν τις περισσότερες πλατφόρμες κοινωνικών μέσων. Λόγοι για αυτό, όπως πρότειναν, περιλαμβάνουν το cyber bullying, έχοντας μια παραμορφωμένη άποψη για τη ζωή των άλλων ανθρώπων και η αίσθηση ότι ο χρόνος που αφιερώνεται στα κοινωνικά μέσα είναι πραγματικά χαμένος.

Ερευνητές από τα πανεπιστήμια του Χάρβαρντ και του Βερμόν ανέλυσαν τις φωτογραφίες από το Instagram 166 ανθρώπων για να δημιουργήσουν ένα παρόμοιο εργαλείο πέρυσι με το ίδιο ποσοστό επιτυχίας.

ΥΠΝΟΣ

Παλαιότερα, ο άνθρωπος περνούσε τα βράδια του στο σκοτάδι, αλλά τώρα είμαστε περιτριγυρισμένοι από τεχνητό φωτισμό όλη μέρα και νύχτα. Έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι αυτό μπορεί να εμποδίσει την παραγωγή της μελατονίνης, μιας ορμόνης που διευκολύνει τον ύπνο. Επίσης, το μπλε φως, το οποίο εκπέμπεται από οθόνες smartphone και laptop, λέγεται ότι είναι ο χειρότερος ένοχος. Με άλλα λόγια, εάν βρεθείτε στο μαξιλάρι τη νύχτα συντροφιά με το Facebook και το Twitter, κατευθύνεστε προς ανήσυχο ύπνο!

Πέρυσι, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ ρώτησαν 1.700 άτομα ηλικίας 18 έως 30 ετών για τα social media και τις συνήθειες του ύπνου τους. Βρήκαν μια σύνδεση με διαταραχές ύπνου – και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το μπλε φως έπαιζε ρόλο. Το πόσο συχνά συνδέονταν, παρά ο χρόνος που παρέμεναν συνδεδεμένοι, ήταν ο καθοριστικότερος παράγοντας για τον διαταραγμένο ύπνο, υποδηλώνοντας μια “εμμονή στον έλεγχο”, ανέφεραν οι ερευνητές.

Ισχυρίζονται, δε, ότι αυτό θα μπορούσε να προκληθεί από τη φυσιολογική διέγερση πριν τον ύπνο και τα έντονα φώτα των συσκευών μας μπορούν να καθυστερήσουν τους κιρκαδικούς ρυθμούς (βιολογικοί ρυθμοί). Αλλά δεν μπορούσαν να διευκρινίσουν εάν τα κοινωνικά μέσα προκαλούν διαταραγμένο ύπνο ή αν όσοι έχουν ήδη διαταράξει τον ύπνο περνούν περισσότερο χρόνο στα κοινωνικά μέσα.

Μια από τις χειρότερες ώρες να χρησιμοποιήσουμε τα social media είναι ακριβώς πριν τον ύπνο!

 

ΕΘΙΣΜΟΣ

Παρά το επιχείρημα από μερικούς ερευνητές ότι είναι πιο δύσκολο να αντισταθείς στο tweeting από ότι στα τσιγάρα και το αλκοόλ, ο εθισμός των κοινωνικών μέσων δε συμπεριλαμβάνεται στο τελευταίο διαγνωστικό εγχειρίδιο για διαταραχές ψυχικής υγείας.

Και αν υπάρχει κοινωνικός εθισμός στα μέσα ενημέρωσης, θα ήταν ένας τύπος εθισμού στο Διαδίκτυο – και αυτό είναι μια ταξινομημένη διαταραχή. Το 2011, οι Daria Kuss και Mark Griffiths από το Πανεπιστήμιο του Nottingham Trent στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αναλύσει 43 προηγούμενες μελέτες σχετικά με το θέμα και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο εθισμός των κοινωνικών μέσων είναι ένα πρόβλημα ψυχικής υγείας που μπορεί να απαιτεί πιο “επαγγελματική” μεταχείριση.

Διαπίστωσαν δε, ότι η υπερβολική χρήση συνδέεται με προβλήματα σχέσεων, άσχημα αποτελέσματα  στο Πανεπιστήμιο και μη συμμετοχή σε πραγματικές κοινωνικές ομάδες, ενώ σε εκείνους που θα μπορούσαν να είναι πιο ευάλωτοι σε μια τέτοιου είδους εξάρτηση  περιλαμβάνονται εκείνοι που εξαρτώνται από το αλκοόλ αλλά και οι εξωστρεφείς!

 

 

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ;

Είναι σαφές ότι σε πολλούς τομείς, δεν είναι αρκετά σωστό ακόμα να βγάλουμε πολλά ισχυρά συμπεράσματα. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν με έναν τρόπο:

τα κοινωνικά μέσα επηρεάζουν τους ανθρώπους διαφορετικά, ανάλογα με τις προϋπάρχουσες συνθήκες και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.

Όπως και με τα τρόφιμα, τα τυχερά παιχνίδια και πολλούς άλλους πειρασμούς της σύγχρονης εποχής, η υπερβολική χρήση για ορισμένα άτομα είναι πιθανώς μη επιθυμητή. Αλλά ταυτόχρονα, θα ήταν λάθος να πούμε ότι τα κοινωνικά μέσα είναι ένα παγκοσμίως “κακό πράγμα”, γιατί σαφώς φέρνει χιλιάδες οφέλη στη ζωή μας.

Keep in mind:

Υπάρχουν λύσεις που θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να ζήσουμε μια πιο ευτυχισμένη και υγιέστερη ψηφιακή ζωή!