Φαντάσου πως διανύεις το τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης και συχνά νιώθεις πείνα ή νύστα. Είναι απόγευμα, δεν έχει έρθει ακόμα «η ώρα για ύπνο» αλλά εσύ νυστάζεις, οπότε πηγαίνεις να ξαπλώσεις νωρίς. Και τελικά δεν μπορείς να κοιμηθείς. Αλλάζεις θέση στο κρεβάτι, φτιάχνεις το μαξιλάρι και τα σκεπάσματα και ενεργοποιείς τη συσκευή για «λευκούς ήχους», μετράς προβατάκια και προσπαθείς να χαλαρώσεις και τελικά βλέπεις μια ταινία ή διαβάζεις ένα βιβλίο μέχρι να σε πάρει ο ύπνος. Κατά τις 3 το ξημέρωμα, ή ίσως και στις 4, ξυπνάς πεινασμένη. Είχες ξεχάσει να βάλεις κοντά στο κρεβάτι ένα σνακ, οπότε σηκώνεσαι, πηγαίνεις τουαλέτα και μετά παίρνεις κάτι για να φας. Νιώθεις χαρούμενη που σηκώθηκες μόνο μια φορά μέσα στη νύχτα σήμερα, γιατί την προηγούμενη είχες σηκωθεί τρεις φορές για να πας στην τουαλέτα.
Με άλλα λόγια, πήγες στο κρεβάτι γιατί ήσουν κουρασμένη, όχι γιατί αυτό ταίριαζε στο πρόγραμμα κάποιου άλλου. Όταν δεν μπορούσες να κοιμηθείς, επέλεξες να ακολουθήσεις μια σειρά τεχνικών που θα σε χαλαρώσουν, καθεμία από τις οποίες απαιτούσε μια διαδικασία επίλυσης προβλήματος. Άλλαξες θέση όταν το επιθυμούσες, έφαγες όταν το επιθυμούσες και ξύπνησες διαφορετικές ώρες σε σχέση με την προηγούμενη νύχτα.
Ένα μικρό μωρό μπορεί να κάνει επίσης όλα αυτά που επέλεξες να κάνεις κι εσύ, μόνο όμως με τη βοήθεια ενός στοργικού υποστηρικτικού συστήματος που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του, το οποίο συνήθως είναι η Μαμά. Η Μαμά ως «υποστηρικτικό σύστημα» έχει χέρια για να βοηθήσουν στην αλλαγή θέσης. Προσφέρει ζεστασιά, άνεση και καθησυχαστικούς ήχους. Διαθέτει στήθος το οποίο προσφέρει φαγητό, ανακούφιση και ορμόνες που ενθαρρύνουν τον ύπνο. Διαθέτει, επίσης, έναν ενήλικο εγκέφαλο που είναι ικανός να επιλύει προβλήματα. Η επίλυση ενός προβλήματος μπορεί να έχει την εξής πορεία: Στήθος; Όχι. Θέση; Όχι. Πάνα; Όχι. Να δοκιμάσω πάλι στήθος; Ναι. Απομακρύνοντας αυτό το υποστηρικτικό σύστημα που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του μωρού και επιλύει τα προβλήματα, έχεις ένα μωρό απολύτως αβοήθητο.
Στην πραγματικότητα, έχεις ένα μωρό που βρίσκεται σε κίνδυνο.
ΟΤΑΝ ΤΑ ΜΩΡΑ ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ ΜΟΝΑ ΤΟΥΣ
Αυτές είναι οι ισχύουσες συστάσεις για τον ασφαλή ύπνο των βρεφών, από την Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία:
Συνιστάται τα βρέφη να κοιμούνται στο δωμάτιο των γονιών τους, κοντά στο κρεβάτι τους αλλά σε διαφορετική επιφάνεια, ειδικά σχεδιασμένη για βρέφη, ιδανικά κατά τον πρώτο χρόνο ζωής τους, και τουλάχιστον για τους πρώτους 6 μήνες. Είναι αποδεδειγμένο πως ο ύπνος στο δωμάτιο των γονιών, αλλά σε ξεχωριστή επιφάνεια, μειώνει τον κίνδυνο ΣΑΒΘ (Σύνδρομο Αιφνίδιου Βρεφικού Θανάτου) κατά 50%.[1]
Αυτό είναι παρόμοιο με το να λέμε ότι το να κοιμόμαστε σε ξεχωριστά δωμάτια διπλασιάζει τον κίνδυνο ΣΑΒΘ κατά τη διάρκεια της νύχτας. Πολλοί επαγγελματίες υγείας (καθώς και συντάκτες άρθρων περί διακόσμησης παιδικών δωματίων) δεν είναι ενήμεροι για την επίσημη αυτή παιδιατρική σύσταση και τους λόγους ασφάλειας που κρύβονται πίσω από αυτήν.
Η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία (AAP) συστήνει την αποφυγή χρήσης οικιακής συσκευής ελέγχου της αναπνοής και της καρδιακής λειτουργίας,[2] ενώ τα γνωστά μόνιτορ και οι κάμερες παρακολούθησης μωρών δεν φαίνεται να μειώνουν τον υφιστάμενο αυξημένο κίνδυνο ΣΑΒΘ. Έτσι, ενώ το «δωμάτιο του μωρού» μπορεί να αποτελέσει χώρο αποθήκευσης παιχνιδιών και άλλων αντικειμένων, δεν αποτελεί ασφαλές μέρος για να κοιμηθεί ένα μωρό μόνο του τη νύχτα.
Σύμφωνα με το κλασικό πρόγραμμα εκπαίδευσης ύπνου, το μωρό πρέπει να κοιμηθεί σε ξεχωριστό δωμάτιο, κάτι που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις συστάσεις ασφαλούς ύπνου της Αμερικανικής Παιδιατρικής Ακαδημίας.
Αναφορικά με το πού μπορεί να βρίσκεται το μωρό στο δωμάτιο των γονιών του, η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία ενθαρρύνει έντονα την ιδέα να βρίσκεται σε ξεχωριστή επιφάνεια, με εύκολη πρόσβαση στο κρεβάτι των γονιών. Ωστόσο, στις πιο πρόσφατες συστάσεις της λαμβάνει υπ’ όψιν την πραγματικότητα που ζουν οι κουρασμένες μητέρες:
…Η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία (AAP) αναγνωρίζει ότι συχνά οι γονείς αποκοιμούνται ενώ ταΐζουν το βρέφος. Μελέτες δείχνουν ότι είναι λιγότερο επικίνδυνο να αποκοιμηθούν με το βρέφος στο κρεβάτι τους, σε σχέση με το να βρίσκονταν στον καναπέ ή στην πολυθρόνα… Καθώς έχει αποδειχθεί ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν το βρέφος βρίσκεται στο κρεβάτι των γονιών του για πολλή ώρα, αν ο γονιός αποκοιμηθεί ενώ ταΐζει το μωρό, τότε θα πρέπει το μωρό να μεταφέρεται σε ξεχωριστή επιφάνεια μόλις ο γονιός ξυπνήσει.[3]
Ένα κρεβατάκι που εφαρμόζει στο πλάι του κρεβατιού των γονιών είναι ένας απλός τρόπος για να διευθετήσεις αυτό το θέμα. Με αυτόν τον τρόπο έχεις μια ξεχωριστή επιφάνεια ύπνου για το μωρό, σε μέγεθος κούνιας, ενώ μπορείς να μεταφέρεις το μωρό απ’ το ένα κρεβάτι στο άλλο χωρίς να χρειάζεται καν να σηκωθείς.
Όμως, πώς γίνεται να κάνεις το κρεβάτι σου όσο γίνεται περισσότερο ασφαλές για την αποφυγή ΣΑΒΘ και ασφυξίας, για τις φορές που μπορεί να τύχει να αποκοιμηθείς; Η La Leche League προτείνει να ακολουθήσεις τα 7 κριτήρια ασφαλούς ύπνου.[4] Όταν εφαρμόσεις αυτές τις αρχές έχεις σχεδόν εξαλείψει τις πιθανότητες κινδύνου ΣΑΒΘ και έχεις μειώσει σημαντικά κάθε κίνδυνο ασφυξίας.
Τα 7 κριτήρια ασφαλούς ύπνου
- Μητέρα που δεν καπνίζει (και κατά προτίμηση και όλοι όσοι ζουν στο σπίτι) [5]
- Νηφάλια μητέρα (που δεν λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή ή έχει καταναλώσει αλκοόλ, παράγοντες που επηρεάζουν την αντίληψη που φυσιολογικά έχουμε, είτε ξύπνιοι είτε αποκοιμισμένοι) [6]
- Ελεύθερος θηλασμός κατά τη διάρκεια της μέρας και της νύχτας
- Το μωρό να είναι υγιές
- Όταν το μωρό δεν θηλάζει, να βρίσκεται σε ύπτια θέση [7]
- Το μωρό να μην είναι υπερβολικά ζεστά ντυμένο ή καλυμμένο, [8] ώστε να επιτρέπεται η ελευθερία κινήσεων
- Ασφαλής επιφάνεια
Ποια επιφάνεια θεωρείται ασφαλής;
- Μια αρκετά σταθερή επιφάνεια, ώστε το μωρό να μπορεί να σηκώνει το κεφάλι του ελεύθερα και να μην μπορεί να κυλήσει στο στρώμα της μητέρας
- Να μην υπάρχουν αιχμηρές άκρες, κορδόνια ή σχοινιά, στα οποία μπορεί να μπλεχτεί
- Να μην υπάρχουν κενά, όπου μπορεί να παγιδευτεί
- Το μωρό να μην είναι πολύ κοντά στην άκρη του κρεβατιού
- Να μην υπάρχουν βαριά σκεπάσματα, που μπορεί να καλύψουν το κεφάλι του μωρού, ή μαλακά μαξιλάρια, στα οποία μπορεί να βουλιάξει
Γιατί ένα θηλάζον μωρό πληροί ένα από τα επτά αυτά κριτήρια; Τα μωρά που σιτίζονται με φόρμουλα έχουν ήδη διπλάσιο κίνδυνο για ΣΑΒΘ [9] και μπορεί, όταν βρίσκονται στο κρεβάτι με τη μητέρα τους, να είναι πιο επιρρεπή σε ασφυξία. Οι μητέρες που θηλάζουν σχηματίζουν κατά τη διάρκεια του ύπνου μια καμπύλη με το σώμα τους, με τη μητέρα ξαπλωμένη στο πλάι και το μωρό να βρίσκεται προστατευμένο μέσα στην εσοχή αυτή ανάμεσα στο μπράτσο και τον μηρό της. Το θηλάζον μωρό θέλει από τη φύση του να παραμείνει εκεί. [10] Παρόμοιες συμπεριφορές δεν συμβαίνουν αυτόματα σ’ ένα ζεύγος μητέρας και μη θηλάζοντος μωρού. (Αν το μωρό σου παίρνει κάποια μπουκάλια υποκατάστατου μητρικού γάλακτος αλλά προτιμά το στήθος σου, κι εσύ τοποθετείς το μωρό μέσα σ’ αυτήν την προστατευμένη εσοχή, τότε ικανοποιείς τα 7 Κριτήρια Ασφαλούς Ύπνου.
Θα βρείτε περισσότερες πληροφορίες και λεπτομέρειες στο βιβλίο Sweet Sleep της La Leche League International [11] και στο φυλλάδιο «7 ασφαλή κριτήρια Ύπνου» στην ιστοσελίδα μας www.lllgreece.org
