Αναρωτηθήκατε ποτέ γιατί δεν μπορείτε να τηρήσετε έναν προϋπολογισμό, ακόμη και όταν αυτός φαίνεται λογικός και δεν έχετε πολλά έκτακτα έξοδα;
Η οικονομική μας συμπεριφορά μπορεί να μας διδάξει πολλά σχετικά με το γιατί τείνουμε να παραμελούμε τους προϋπολογισμούς μας και να υπερβάλλουμε στα έξοδα, αλλά μια θεωρία που ξεχωρίζει είναι η «προκατάληψη του παρόντος», δηλαδή, η αποτίμηση της παρούσας ικανοποίησης αντί της μακροπρόθεσμης.
Σκεφτείτε το τεστ με τα ζαχαρωτά που έγινε διάσημο τη δεκαετία του 1970: Θα προτιμούσατε να έχετε ένα ζαχαρωτό τώρα ή δύο σε μια ώρα; Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για τις δαπάνες- για ορισμένους ανθρώπους, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι υπερπληρώνουμε για ορισμένα αντικείμενα που θέλουμε να αγοράσουμε τώρα αμέσως, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο, ξοδεύουμε περισσότερα χρήματα από όσα είχαμε σκοπό κατά τις περιόδους εκπτώσεων ή ξοδεύουμε χρήματα που ελπίζαμε να αποταμιεύσουμε για αργότερα.
Δεν υπάρχει ένας μόνο σωστός τρόπος για να θέσετε υπό έλεγχο τα έξοδά σας, αλλά το να αναγνωρίσετε γιατί ξοδεύετε με τον τρόπο που ξοδεύετε μπορεί να σας βοηθήσει τελικά να μείνετε πιστές στον προϋπολογισμό σας.
Δείτε πώς η κατανόηση της ψυχολογίας πίσω από τις δαπάνες και την αποταμίευση θα μπορούσε πραγματικά να σας ωφελήσει την επόμενη φορά που θα πάτε για ψώνια.
Μην ψωνίζετε όταν νιώθετε συναισθηματικό φόρτο
Περισσότεροι από 7 στους 10 ανθρώπους θεωρούν τα οικονομικά τους πηγή άγχους, σύμφωνα με έρευνα της Capital One σε περισσότερους από 2.000 ερωτηθέντες στις Η.Π.Α. Αν είστε ανάμεσά τους, να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν ξοδεύετε, καθώς τα συναισθήματά σας μπορεί να θολώσουν ακόμη περισσότερο την κρίση σας.
«Όταν βρίσκεστε σε κατάσταση αυξημένης διέγερσης, συναισθηματικά ή φυσιολογικά, οι ικανότητές σας δεν βρίσκονται στο βέλτιστο επίπεδο», λέει ο Ross Steinman καθηγητής ψυχολογίας του Πανεπιστημίου WIdener της Πενσυλβάνια στο Reader’s Digest. «Αυτό μπορεί να σας οδηγήσει στο να αγοράσετε κάτι που μπορεί να μην είχατε σκοπό να αγοράσετε. Το να έχετε επίγνωση αυτού του γεγονότος – και των ερεθισμάτων που προκαλούν τις δαπάνες σας – μπορεί να σας βοηθήσει να το αποφύγετε».
Πάντα να έχετε μαζί σας λίστα
Η σύνταξη μιας λίστας με τα όσα χρειάζεστε εκ των προτέρων μπορεί να σας βοηθήσει να αποφύγετε τις παρορμητικές αγορές και τις μελλοντικές τύψεις, επειδή η διαδικασία δημιουργίας της λίστας σάς αναγκάζει να αφιερώσετε χρόνο πριν από τα ψώνια, στο να σκεφτείτε τι χρειάζεστε.
Αυτό μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να ελέγξετε τα έξοδά σας σε άλλες μεγάλες αγορές, όπως όταν αγοράζετε δώρα για τις γιορτές ή προμήθειες για το σχολείο. Οι παλιομοδίτικες λίστες με στυλό και χαρτί λειτουργούν, αλλά μπορείτε επίσης απλά να χρησιμοποιήσετε τη λειτουργία σημειώσεων στο τηλέφωνό σας ή μια ειδική εφαρμογή για λίστες αγορών. Μόλις βρεθείτε στο κατάστημα, η λίστα μπορεί να σας κρατήσει συγκεντρωμένες ώστε να αποφύγετε τον τον πειρασμό από τα προϊόντα που μπορεί να σας αποσπούν την προσοχή. Την ίδια στιγμή είναι λιγότερο πιθανό να ξεχάσετε να πάρετε κάτι που χρειάζεστε.
Τσεκάρετε καλά την τιμή και την ποιότητα
Επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η προσδοκία της αγοράς κάποιου προϊόντος που επιθυμείτε, ενεργοποιεί το κέντρο ευχαρίστησης του εγκεφάλου, αλλά αν πιστεύετε ότι το προϊόν κοστίζει υπερβολικά, τα ορθολογικά, αποφασιστικά τμήματα του εγκεφάλου σας θα παρακάμψουν την αγορά. Το πρόβλημα είναι ότι το ορθολογικό μέρος ενεργοποιείται μόνο αν πιστεύετε ότι η τιμή είναι υπερβολικά υψηλή, κάτι που μπορεί να μη συμβεί αν πιστεύετε ότι κάνετε μια πολύ καλή αγορά. Ευτυχώς, με τις γνώσεις που έχουμε σήμερα, είναι εύκολο να επιβεβαιώσετε ότι όντως παίρνετε ένα προϊόν σε καλή τιμή και ποιότητα.
Πριν βάλετε ένα προϊόν στο (πραγματικό ή εικονικό) καλάθι σας, κάντε μια γρήγορη διαδικτυακή αναζήτηση για να δείτε αν το προϊόν διατίθεται αλλού σε χαμηλότερη τιμή ή αν υπάρχει κάποια έκπτωση από την οποία μπορείτε να επωφεληθείτε. Έχετε κατά νου την αξία και όταν κάνετε μαζικές αγορές. Οι άνθρωποι συχνά ξοδεύουν υπερβολικά στα καταστήματα με stock προϊοντα επειδή υποθέτουν ότι παίρνουν μια πολύ χαμηλή τιμή, λέει ο καθηγητής. Την ίδια στιγμή, αντί να αγοράζετε πολλά φτηνά ρούχα που δεν θα κρατήσουν πολύ, προτιμήστε να επενδύσετε σε λίγα, αλλά ποιοτικά κομμάτια που θα αντέξουν περισσότερο και θα τα φορέσετε συχνότερα.
Πείτε «όχι» στις αγορές, εκτός αν το αντικείμενο βρίσκεται ήδη στη λίστα σας
Σίγουρα, είναι συναρπαστικό τη στιγμή που βρίσκετε ένα αντικείμενο με έκπτωση να θέλετε να το αγοράσετε, αλλά έτσι μπορεί να καταλήξετε με προϊόντα που δεν θέλετε πραγματικά στα χέρια σας και αργότερα να το μετανιώσετε. Να θυμάστε ότι ο σκοπός των προωθητικών ενεργειών των καταστημάτων είναι να κάνουν τους πελάτες να ξοδέψουν περισσότερα χρήματα.
Πριν κάνετε κλικ σε ένα email που ανακοινώνει μια μεγάλη διαδικτυακή έκπτωση ή πριν μπείτε σε ένα κατάστημα με μεγάλες προσφορές, αναρωτηθείτε αν χρειαζόσασταν όντως κάτι από το συγκεκριμένο κατάστημα. Ο Steinman συνιστά τη δημιουργία μιας επιπλέον διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ειδικά για διαφημιστικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα μπαίνετε στον πειρασμό να κάνετε κλικ κάθε φορά που φτάνει ένα, αλλά θα έχετε πρόσβαση στις εκπτώσεις σε περίπτωση που χρειαστεί να ψωνίσετε ένα συγκεκριμένο προϊόν ή σε ένα συγκεκριμένο κατάστημα.
Φυσικά, δεν είναι κακό να αγοράζετε πράγματα που θέλετε καθώς και πράγματα που χρειάζεστε – αρκεί να κάνετε τις αγορές σας με σύνεση.
Σκεφτείτε να δημιουργήσετε μια δεύτερη λίστα με πράγματα που θέλετε, αλλά δεν χρειάζεστε στην πραγματικότητα. «Αυτό χρησιμεύει ως άλλος ένας τρόπος για να σκέφτεστε πιο καθαρά πριν αγοράσετε. Επιπλέον, όταν αυτό το αντικείμενο βγει σε έκπτωση, θα είστε σε θέση να το αγοράσετε χωρίς ενοχές, γνωρίζοντας ότι είναι κάτι που πραγματικά θέλατε – και ότι το παίρνετε σε εξαιρετική τιμή», προτείνει ο καθηγητής. Με λίγα λόγια αξιολογήστε με προσοχή την ανάγκη για κάθε αγορά.
